Kijken naar oude handschriften

« menu

   Het leren lezen van oud schrift begint met het bekijken van oude handschriften, maar waar kan men die met enige toelichtingen in het echt bekijken?

   Dat kan onder andere in Museum Meermanno: Huis van het Boek (Prinsessegracht 30, 2514 AP DEN HAAG, 070 346 27 00, www.meermanno.nl).  Daar zijn wisselende exposities te zien van onder andere met de hand geschreven boeken (www.meermanno.nl/tentoonstellingen).  Daar kunt u zich ook aanmelden voor rondleidingen en u mag in groepjes proberen om bijvoorbeeld papier te maken (www.meermanno.nl/studenten).

   Bovendien kunt u impressies opdoen met het schrijven met een ganzenveer.  Daarvoor kunt u op (bijna alle) zaterdagmiddagen van het jaar terecht, van 12:00 tot 16:30 uur, in het open scriptorium op de zolder van het museum.  Reserveren is niet nodig.  Informatie daarover is te vinden via www.meermanno.nl/open-scriptoriumkind.

   Zowel gedrukte, als handgeschreven boeken zijn te zien in de tentoonstellingsruimte Expositie Topstukken naast station Den Haag Centraal in het gebouwencomplex waarin onder andere de Koninklijke Bibliotheek is gevestigd (Prins Willem-Alexanderhof 5, 2595 BE DEN HAAG, 070 314 09 11, www.kb.nl/bezoek/expositie-topstukken).

   In enkele universiteitsbibliotheken en musea in BelgiĆ« en Nederland worden om de zoveel tijd handschriften tentoongesteld.  Het gaat daarbij meestal om handgeschreven boeken die verlucht zijn.  Dat wil zeggen: boeken die voorzien zijn van kostbare illustraties die uiterst gedetailleerd zijn geschilderd; de zogenaamde miniaturen.  Een voorbeeld is de tentoonstelling Magische miniaturen in Utrecht, in Museum Catharijneconvent (Lange Nieuwstraat 38, 3512 PH UTRECHT, 030 231 38 35, www.catharijneconvent.nl/bezoek-ons/tentoonstellingen/magische-miniaturen).

   Het gaat bij de bovengenoemde tentoonstellingen meestal om boeken, waarvan de tekst zo duidelijk mogelijk is geschreven, zodat zoveel mogelijk mensen de boeken konden lezen.  Het betreft veelal werken van literaire aard die verspreid raakten over de hele Nederlanden en zelfs in het buitenland als vertalingen hun weg vonden naar een breed lezerspubliek.

   Oude archiefstukken daarentegen zijn over het algemeen minder net geschreven voor administratieve doeleinden in gebruiksschrift; niet super duidelijk en mooi gekalligrafeerd in schoonschrift of boekschrift zoals de dure handgeschreven boeken.  Archiefstukken waren bestemd voor de ogen van slechts weinig personen en zijn vaak van lokale aard, zoals een akte waarin werd bevestigd dat een lap grond met een huis erop door persoon A was verkocht aan persoon B.  Die stukken werden in veel mindere mate met de hand overgeschreven.  Ze waren voor een veel kleiner aantal mensen van belang en raakten nauwelijks verspreid.  Zulke documenten kunnen minder makkelijk te lezen zijn, omdat ze lang niet altijd overdreven netjes werden geschreven.  Het kan zelfs gaan om aantekeningen in kladschrift.

   Indien u wilt weten wat er bij komt kijken om een oud archiefstuk te lezen, dan is wellicht een cursus paleografie voor beginners iets voor u.